İzmir Büyükşehir Belediyesi Basmane Çukuru için yeni çözüm modelini açıkladı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kamuoyunda “Basmane Çukuru” olarak bilinen Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi’ndeki 1039 ada 8 parselde bulunan taşınmaza ilişkin yaklaşık 40 yıllık hukuki, idari ve fiili belirsizliğin giderilmesi amacıyla yürütülen çalışmalarda önemli bir aşamaya gelindiğini açıkladı.

Belediyeden yapılan açıklamada, Basmane alanının planlama ve yapılaşma geçmişinin yaklaşık 40 yıl öncesine dayandığı belirtildi. Alanın 1985 tarihli uygulama imar planında özel projeye göre yapılaşmaya konu edildiği, 1986 yılındaki plan değişikliğiyle Emsal 5, serbest yükseklik ve özel projeye göre uygulama esaslarının belirlendiği aktarıldı.

20 Ağustos 1991 tarihli 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda ise eski ESHOT garaj alanının “C Bölgesi – Otel ve Kongre Merkezi” olarak planlandığı ve önceki dönemden gelen yapılaşma kararının sürdürüldüğü kaydedildi.

Açıklamada, mevcut belediye yönetimi döneminde Basmane alanına yeni bir imar hakkı verilmediği ve daha önce yapılaşmaya kapalı bir alanın yapılaşmaya açılması yönünde herhangi bir karar alınmadığı ifade edildi. Koruma kurulu kararları doğrultusunda alandaki yüksekliğin sınırlandırıldığı belirtildi.

1997 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici şirketler arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, Dünya Ticaret Merkezi olarak tasarlanan yatırımın yapımına başlandığı ancak plan ve ruhsatlara ilişkin yargı kararları nedeniyle projenin tamamlanamadığı bildirildi.

2000’li yılların başında yüklenici şirketlerin mali sorunları nedeniyle TMSF’nin sürece dahil olduğu belirtilen açıklamada, taşınmaz üzerindeki haklar, ipotekler, kamu alacakları ve sözleşmesel ilişkilerin zaman içerisinde çok yönlü bir hukuki yapıya dönüştüğü aktarıldı.

Dosyadaki önemli dönüm noktalarından birinin 2009 yılında yaşandığı belirtilerek, dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu döneminde yapılan protokolle belediyenin projeden kaynaklanan hakkının yüzde 11’den yüzde 30’a çıkarıldığı ve bu payın Belediye Hizmet Binası olarak değerlendirilmesinin kararlaştırıldığı ifade edildi.

Ancak geçen süreçte yüzde 30’luk hakkın hangi bağımsız yapı veya bölümlere karşılık geleceği, tapuda nasıl güvence altına alınacağı ve taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi halinde belediyenin hakkının nasıl korunacağının kesin ve uygulanabilir bir hukuki güvenceye kavuşturulamadığı kaydedildi.

Basmane dosyasındaki dava süreçlerinin de uzun yıllardır devam ettiği belirtilen açıklamada, 2019 yılında yüklenici şirket tarafından İzmir Büyükşehir Belediyesi aleyhine dava açıldığı, 2020 yılında sözleşmenin feshedilmesine karar verildiği, 2021 yılında ise belediye tarafından sözleşmenin feshi, tapu iptali ve tescili ile tazminat taleplerini içeren ayrı bir dava açıldığı bildirildi.

Uyuşmazlığın yalnızca bu dava dosyalarından ibaret olmadığı, yaklaşık 30 yıllık sözleşme ilişkileri, tapu kayıtları, TMSF alacakları ve hukuki kısıtlamalar ile geçmiş ihale süreçleri, imar ve ruhsat konularını birlikte içeren çok yönlü bir hukuki sorun olduğu belirtildi.

Yargı süreçlerinin ne kadar süreceği ve ortaya çıkabilecek ekonomik sonuçların bugünden kesin olarak öngörülememesi nedeniyle belediyenin hukuki süreçlerin yanı sıra mevcut haklarını koruyarak Basmane alanının kente kazandırılmasını sağlayacak bir çözüm modeli üzerinde çalıştığı aktarıldı.

Bu kapsamda ilgili taraflarla bir protokol imzalandığı bildirildi.

Protokolün temel unsurlarından birinin, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin gelecekte oluşabilecek maddi yükümlülüklerden muaf tutulması ve 2009 yılında oluşturulan yüzde 30 oranındaki belediye hakkının açık ve uygulanabilir bir güvenceye kavuşturulması olduğu ifade edildi.

Yaklaşık 104 bin metrekare emsale esas inşaat alanı üzerinden belediyeye ait yüzde 30’luk hakkın, diğer yapılardan fiziksel ve işlevsel olarak ayrılmış bağımsız bir Belediye Hizmet Binası olarak somutlaştırılacağı belirtildi.

Böylece belediyenin uzun yıllardır yüzde 30 olarak ifade edilen sözleşmesel hakkının; alanı, fonksiyonu, bağımsızlığı ve tapu karşılığı belirlenmiş somut bir kamu varlığına dönüştürülmesinin hedeflendiği kaydedildi.

Protokolde TMSF’nin de sürecin doğrudan tarafı haline gelmesinin öngörüldüğü belirtildi. TMSF tarafından gerçekleştirilecek Ticari ve İktisadi Bütünlük İhalesi’nin şartnamesinde İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hakkı ile protokolde belirlenen diğer güvencelerin açıkça yer almasının planlandığı aktarıldı.

Belediyeye ait bağımsız yapı ve bağımsız bölümlerin, gerekli hukuki güvenceler sağlanarak tapuda İzmir Büyükşehir Belediyesi adına tescil edilmesinin de protokolün temel şartlarından biri olduğu ifade edildi.

Basmane için oluşturulan çözümün yalnızca 1039 ada 8 parsel ile sınırlı olmadığı belirtildi.

Kültürpark içerisinde çeşitli belediye birimleri tarafından kullanılan hollerin yaklaşık 27 bin metrekarelik alanı kapladığı, Kültürpark planlama çalışmalarında ekonomik ve fiziksel ömrünü tamamlayan bu yapıların kaldırılması ve alanların yeniden yeşil alan olarak Kültürpark’a kazandırılmasının öngörüldüğü bildirildi.

Basmane’de oluşturulacak bağımsız Belediye Hizmet Binası ile belediye hizmetlerinin kent merkezinde kalıcı ve düzenli bir yapıda toplanmasının mümkün olacağı, aynı zamanda Kültürpark’taki belediye hizmet kullanımlarının azaltılması ve hollerin kaldırılmasıyla yaklaşık 27 bin metrekarelik alanın yeniden yeşil alana dönüştürülmesinin hedeflendiği kaydedildi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Basmane dosyasının yaklaşık 40 yıllık geçmişinde görev yapan belediye başkanları, belediye meclisleri, bürokratlar ve ilgili kamu kurumlarının farklı dönemlerde ortaya koyduğu çözüm arayışlarının kurumsal hafızanın bir parçası olarak değerlendirildiğini belirtti.

Açıklamada, gelinen aşamanın geçmişte yapılan çalışmaları reddeden bir yaklaşım olmadığı vurgulanarak, yıllar içerisinde oluşan sözleşmesel, hukuki ve idari birikim dikkate alınarak belediyenin mevcut yüzde 30’luk hakkının daha güçlü ve uygulanabilir bir hukuki güvenceye kavuşturulmasının, Basmane alanının kente kazandırılmasının ve Kültürpark’ın yeşil alan kimliğinin güçlendirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, bundan sonraki süreçte hukuki, teknik ve mali çalışmalarını kamu yararı, belediyenin hak ve menfaatlerinin korunması ve kamu kaynaklarının etkin kullanılması ilkeleri doğrultusunda sürdüreceğini bildirdi.