“Çingene Kızı” mozaiğinin kayıp paneli yıllar sonra Türkiye’ye getirildi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ünlü Zeugma mozaiğinin büyük kompozisyonuna ait olduğu belirlenen mozaik panelin, Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye iade edildiği bildirdi.

Açıklamada, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından kompozisyonun 13’üncü parçasının da ait olduğu topraklara kazandırıldığı belirtilirken, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un, “Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha ülkemize kazandırdık” ifadelerine yer verildi.

Gaziantep’in simgeleri arasında gösterilen ve Zeugma’nın en dikkat çekici eserlerinden biri olarak kabul edilen “Çingene Kızı” mozaiğine ait panelin, Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü bilimsel ve diplomatik çalışmalar sonucunda Türkiye’ye getirildiği kaydedildi.

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Gaziantep’imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü” dedi.

Ersoy, panelin Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıdığını belirterek, “Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Açıklamada, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiğinin ortaya çıkarıldığı hatırlatıldı. Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasvirinin de bu büyük kompozisyon içerisinde yer aldığı belirtildi.

Uluslararası takip sonucu eserin izine ulaşıldığı belirtilen açıklamada, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında panelin büyük kompozisyona ait olabileceğinin değerlendirildiği ifade edildi. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisinin Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildiği kaydedildi.

Bakanlık uzmanlarının incelemelerinde panelin kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından “Çingene Kızı” mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığının tespit edildiği aktarıldı.

Bu tespitlerin ardından Bakanlık yetkililerinin Amerikan İç Güvenlik Birimi ile temasa geçtiği ve bilimsel verilerle elde edilen kanıtların sunulduğu belirtilen açıklamada, Türkiye ile ABD arasındaki ikili anlaşmaya atıf yapılarak esere el konulmasının talep edildiği ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, Zeugma’nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmasının kriminolojik delillendirme açısından önem taşıdığı, 2018 yılında Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan 12 parçanın da hukuki süreçte Türkiye’nin lehine değerlendirilmesine katkı sunduğu belirtildi.

Amerikan İç Güvenlik Biriminin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik panelin Chicago Başkonsolosluğuna teslim edildiği ve Turkish Cargo aracılığıyla Türkiye’ye getirildiği bildirildi. Eserin Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine teslim edildiği, gerekli işlemlerin ardından Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden sergileneceği kaydedildi.