Petrol fiyatlarında jeopolitik riskler belirleyici olmaya devam ediyor

Trive Yatırım, piyasa notunda küresel piyasalarda ABD-İran görüşmeleri, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, petrol fiyatları, ABD’de dizel ihracatına yönelik olası kısıtlamalar, Fed politikası ve Çin-ABD ilişkilerine ilişkin gelişmeleri değerlendirdi.

Raporda, ABD Başkanı Donald Trump’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşmasında İran ile anlaşmanın kasım ayındaki ara seçimlerin hemen ardından gerçekleşebileceğini söylediği, aynı zamanda askeri seçeneğe de işaret ettiği aktarıldı.

İran tarafından ise ABD’nin ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı’nın günler içinde Körfez trafiğine açılabileceği yönünde mesaj geldiği belirtildi.

Trive Yatırım, bu gelişmelerin petrol fiyatlarında dalgalanmayı artırdığını bildirdi. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Boru Hattı’nı yeniden devreye almasıyla Brent petrolün seans içinde 97 dolara kadar gerilediği, Trump’ın belirsiz zaman çizelgesine ilişkin açıklamalarının ardından ise fiyatın yeniden 100 doların üzerine çıktığı aktarıldı.

Raporda, Hürmüz Boğazı’ndan salı günü yalnızca üç emtia gemisinin geçtiği, 10 günlük ortalamanın ise yaklaşık 15 seviyesinde bulunduğu belirtildi. Transponderlerini kapatan gemiler nedeniyle rakamların değişebileceği ifade edildi.

Trive Yatırım, savaş öncesinde küresel petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birinin Hürmüz Boğazı üzerinden geçtiğini aktararak, geçişlerin artmaması halinde petroldeki jeopolitik risk priminin çözülmesinin zor olabileceğini belirtti.

13 Eylül’deki insansız hava aracı saldırılarının ardından kapatılan ve Yanbu Limanı’ndaki yüklemeleri durduran Doğu-Batı Boru Hattı’nın salı günü düşük debiyle yeniden çalışmaya başladığı bildirildi.

Suudi Arabistan’ın bu hat üzerinden günlük yaklaşık 4 milyon varil petrolü Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan Kızıldeniz’e yönlendirdiği belirtilirken, Aramco’nun akışı yeniden bu seviyeye çıkarmayı hedeflediği aktarıldı.

Haberin ardından Brent petrolün 2 dolardan fazla gerileyerek 8 Eylül’den bu yana en düşük seviyeyi gördüğü, kasım vadeli WTI’ın ise önceki seansı yüzde 2,92 kayıpla 89,67 dolardan tamamladığı kaydedildi.

Raporda, Trump’ın dizel ihracatının yasaklanmasını desteklediğini söylediği ve konuyu ekibine ilettiği aktarıldı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in ise rafineri kapasitesini dikkate alarak tam veya kısmi bir yasağın uygulanabilirliğinin incelendiğini açıkladığı belirtildi.

ABD’de dizelin galon başına ulusal ortalama fiyatının 6,52 dolarla rekor seviyeye yükseldiği ve yıllık artışın yüzde 77’ye ulaştığı bildirildi. Benzin fiyatının da 4,47 doların üzerinde olduğu aktarıldı.

Trive Yatırım, Richmond Fed Başkanı Tom Barkin’in arz şoklarının tek seferlik olmaktan çıkarak ekonomi genelinde kalıcı fiyat baskısına dönüşebileceğine ilişkin değerlendirmelerine de yer verdi.

Barkin’in, yüksek enflasyonun gelecekteki fiyatlamaları etkileyebileceği uyarısında bulunduğu ve ilave faiz artışlarının gerekip gerekmeyeceğinin zaman içinde görüleceğini ifade ettiği aktarıldı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington ziyareti öncesinde iki ülke heyetlerinin ön müzakereleri tamamladığı belirtildi. ABD Hazine Bakanı Bessent’in görüşmeleri “çok başarılı” olarak nitelendirdiği, ancak Çin’in daha önceki anlaşmadaki bazı taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğini söylediği aktarıldı.

Trive Yatırım, görüşmelerde büyük bir kırılmadan ziyade bazı ürünlerde sınırlı tarife indirimlerinin gündeme gelmesinin beklendiğini kaydetti.

Rapora göre Nasdaq, önceki işlem gününü yüzde 0,45 yükselişle 27 bin 244 puandan tamamlayarak üst üste ikinci rekor kapanışını gerçekleştirdi. S&P 500 yatay kalırken Dow Jones yüzde 0,36 geriledi.

Meta hisselerinin yapay zeka asistanı Muse’un uygulama mağazasında üst sıralara çıkmasının ardından yüzde 11 yükselmesiyle teknoloji hisselerinin piyasadaki liderliğini yeniden güçlendirdiği belirtildi. Asya piyasalarında Güney Kore’nin yaklaşık yüzde 2, Tayvan’ın ise yüzde 1,3 yükseldiği, Bitcoin’in 86 bin doların üzerinde seyrettiği aktarıldı.

Trive Yatırım, TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın Türkiye-ABD İş Konseyi’nin 19. Türkiye Yatırım Konferansı’ndaki sunumuna da yer verdi.

Karahan’ın Brent petrolün savaş öncesindeki 72 dolar seviyesinden 21 Eylül itibarıyla 101 dolara yükseldiğini, savaş döneminde ise 118 doları gördüğünü belirttiği aktarıldı. Dizel fiyatının da 29 dolardan 93 dolara çıkarak yüzde 226 yükseldiği kaydedildi.

Sunumda sıkılaştırma sonrasında kredi büyümesinin ilkbahardan bu yana belirgin şekilde yavaşladığı, GSYH büyümesinin 2025’in ikinci çeyreğindeki yüzde 4,8 seviyesinden 2026’nın aynı döneminde yüzde 2,3’e gerilediği, yurt içi talep büyümesinin ise yüzde 5,2’den yüzde 2,2’ye düştüğü belirtildi.

Borsa İstanbul 100 Endeksi’nin son işlem gününü yüzde 1,04 kayıpla 13.198,84 puandan tamamladığı bildirildi. Endeks gün içinde 13.370 ile 13.169 puan arasında hareket ederken işlem hacmi 147,5 milyar TL olarak gerçekleşti.

BIST 30 endeksi yüzde 1,06 gerilerken, sınai endeksi yüzde 1,75 düştü. Bankacılık endeksi ise yüzde 0,27 yükselerek pozitif ayrıştı.

Raporda ayrıca eylül ayı tüketici güven endeksinin 91,9 seviyesine yükseldiği belirtildi.